میزان استفاده از بیمه بیکاری و معافیت آن از مالیات.

با توجه به اینکه سازمان تأمین اجتماعی در چارچوب خدمات خود به بیمه‌شدگان بیکار، اقدام به پرداخت مقرری بیمه بیکاری می‌کند تا بخشی از زیان‌های وارد شده به کارگران به دلیل بیکاری غیرارادی جبران شود، موسسه کار و تأمین اجتماعی به برخی سوالات بیمه‌شدگان در این زمینه پاسخ داده است.

به گزارش ایسنا، در فصل اول کتاب «پرسش و پاسخ در زمینه تأمین اجتماعی»، به برخی از سوالات متداول در خصوص بیمه بیکاری پاسخ داده شده است:

آیا کارگرانی که از مقرری بیمه بیکاری بهره‌مند شده و سپس مشغول به کار شده‌اند، در صورت بیکاری مجدد می‌توانند دوباره از این مقرری استفاده کنند؟ و برای دریافت آن در دفعات بعدی، چه شرایطی لازم است؟

به طور کلی، کارگران بیمه‌شده تحت پوشش قانون کار می‌توانند در طول دوران کاری خود، پیش از بازنشستگی یا از کارافتادگی کلی، حداکثر ۳۶ ماه مقرری بیمه بیکاری دریافت کنند، مگر اینکه متأهل یا متکفل باشند که در این صورت این مدت به ۵۰ ماه افزایش می‌یابد. در صورتی که کارگری به دلیل بیکاری غیرارادی، برای مدتی از این مقرری استفاده کرده باشد و در ادامه بیکاری مجدد وی نیز خارج از میل و اراده‌اش باشد، می‌تواند برای بار دوم یا دفعات بعدی نیز مقرری بیمه بیکاری دریافت کند. بدین ترتیب، کارگران بیمه‌شده با داشتن سابقه پرداخت حق بیمه و واجد شرایط بودن، می‌توانند از باقی‌مانده مدت استحقاق خود بهره‌مند شوند؛ به شرطی که مجموع مدت دریافت مقرری برای کارگران مجرد از ۳۶ ماه و برای کارگران متأهل یا متکفل از ۵۰ ماه بیشتر نشود.

اگر کارگری از مقرری بیمه بیکاری استفاده کرده و سپس مشغول به کار شود و مجدداً بیکار شود، آیا مدت زمان دریافت مقرری بیمه بیکاری در دفعات قبل به عنوان سابقه پرداخت حق بیمه برای برخورداری از مقرری بیمه بیکاری در دفعات بعدی محاسبه می‌شود؟

چون در ایام استفاده از مقرری بیمه بیکاری، رابطه بیمه‌ای کارگر بیکار با سازمان تأمین اجتماعی به لحاظ واریز حق بیمه و حق بیمه بیکاری به سازمان قطع است. به این لحاظ، احتساب این مدت، جزء سوابق بیمه جهت برخورداری از مقرری بیمه بیکاری موضوعیت ندارد که در این رابطه، تبصره ۲ ماده ۶ قانون بیمه بیکاری در مقام بیان عدم احتساب مدت استفاده از مقرری بیمه بیکاری جزء سابقه پرداخت حق بیمه در برخورداری از این مقرری اشعار می‌دارد، مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه کارگر بیمه شده از نظر بازنشستگی، از کارافتادگی کلی و فوت محسوب خواهد شد.

آیا کارگرانی که از مرخصی بدون حقوق استفاده کرده‌اند و پس از پایان مرخصی و مراجعه به کارگاه برای ادامه اشتغال، توسط کارفرما از ادامه همکاری اخراج می‌شوند، می‌توانند از مقرری بیمه بیکاری بهره‌مند شوند؟

کارگری که با توافق کارفرما از مرخصی بدون حقوق یا مرخصی تحصیلی (که نوعی مرخصی بدون حقوق محسوب می‌شود) استفاده می‌کند، در طول مدت مرخصی، رابطه کاری وی با کارفرما به حالت تعلیق درمی‌آید. پس از پایان مرخصی، کارگر باید ظرف ۳۰ روز به کارگاه مراجعه کرده و ادامه اشتغال خود را آغاز کند؛ در غیر این صورت، استعفا داده و مشمول دریافت یک ماه سنوات خدمت خواهد شد.

اگر کارگر در این مدت ۳۰ روز پس از پایان مرخصی به کارگاه مراجعه کند اما کارفرما از ادامه همکاری جلوگیری کند، کارگر حق دارد ظرف ۳۰ روز از تاریخ ممانعت، شکایت خود را در مراجع حل اختلاف طرح کند. در صورتی که این مهلت رعایت نشود، کارگر مستعفی محسوب شده و مستحق دریافت یک ماه سنوات خدمت خواهد بود.

در هر دو حالت، چون استعفا به عنوان بیکاری غیرارادی شناخته می‌شود، کارگر نمی‌تواند از مقرری بیمه بیکاری برخوردار شود. اما اگر کارگر بعد از مرخصی بدون حقوق ظرف ۳۰ روز به کارگاه مراجعه کرده و کارفرما او را اخراج کند، وی می‌تواند شکایت خود را در مراجع حل اختلاف ثبت کند. در صورتی که مراجع دلایل کارفرما برای اخراج را نپذیرند، حکم بازگشت به کار صادر خواهد شد و کارگر حق دریافت حقوق از تاریخ مراجعه به کارگاه تا صدور رأی را خواهد داشت. اگر اخراج کارگر موجه تشخیص داده شود، او حق دریافت ۴۵ روز مزایای پایان کار را خواهد داشت. در این صورت، اگر بیکاری وی غیرارادی تشخیص داده شود، و با توجه به سابقه پرداخت حق بیمه، کارگر مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهد بود.

آیا دریافتی‌های کارگران بیمه‌شده بیکار به عنوان مقرری بیمه بیکاری، مشمول کسر مالیات می‌شود؟

بر اساس تبصره ۶ ماده ۷ قانون بیمه بیکاری، مقرری بیمه بیکاری مشابه سایر مستمری‌های تأمین اجتماعی از پرداخت هرگونه مالیات معاف است. همچنین، طبق ماده ۱۱۲ قانون تأمین اجتماعی، بیمه‌شدگانی که به موجب این قانون مستمری یا کمک نقدی دیگری از سازمان دریافت می‌کنند، از پرداخت مالیات بر وجوه دریافتی خود معاف هستند.