مالیات بر ارزش افزوده پروازهای خارجی؛ چالش چهار ساله‌ای که هنوز حل نشده است

به نقل از خبرگزاری عصر ایران ؛دریافت ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده پروازهای خارجی طی چهار سال گذشته، به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات صنعت هوانوردی و گردشگری تبدیل شده است. فعالان این حوزه معتقدند اخذ این مالیات نه‌تنها با قانون مصوب سال ۱۴۰۰ همخوانی ندارد، بلکه با مقررات بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی نیز در تضاد است و در نهایت هزینه آن از جیب مسافران پرداخت می‌شود.

آغاز ماجرا از یک ابلاغیه جنجالی

ریشه این اختلاف به دی‌ماه ۱۴۰۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که رئیس وقت سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد پروازهای خارجی مشمول مالیات بر ارزش افزوده خواهند شد. این تصمیم در پی اجرای قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده اتخاذ و به ایرلاین‌های داخلی و خارجی ابلاغ شد.

بر اساس این ابلاغیه، از تاریخ ۱۳ دی ۱۴۰۰ (۳ ژانویه ۲۰۲۲)، ۹ درصد از بهای هر بلیت هواپیمای خارجی به‌عنوان مالیات دریافت می‌شود. در حالی که پیش‌تر، طبق تفسیر رایج از ماده ۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده، خدماتی که خارج از مرزهای ایران ارائه می‌شوند، مشمول این پایه مالیاتی نبودند.

اعتراض گسترده صنعت گردشگری و هواپیمایی

پس از اجرای این بخشنامه، انجمن‌های صنفی و دفاتر خدمات مسافرتی بارها نسبت به قانونی نبودن این اقدام اعتراض کردند. به گفته آنان، اخذ مالیات از بلیت پروازهای خارجی فاقد مبنای حقوقی روشن است و موجب افزایش مستقیم قیمت بلیت هواپیما می‌شود.

همچنین انجمن شرکت‌های هواپیمایی اعلام کرده است که این مالیات از سوی ایرلاین‌ها صرفاً وصول و به خزانه منتقل می‌شود و در نهایت پرداخت‌کننده واقعی آن، مصرف‌کننده نهایی یعنی مسافر است.

فعالان صنعت هوایی تأکید دارند که این اقدام علاوه بر مغایرت با قوانین داخلی، با برخی کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی که ایران نیز عضو آن‌هاست، سازگار نیست.

ابهامات اجرایی و پیامدهای اقتصادی

با وجود نامه‌نگاری‌ها و جلسات متعدد با سازمان امور مالیاتی کشور، این موضوع همچنان تعیین‌تکلیف نشده است. حتی در مقاطعی اعلام شد امکان معافیت وجود دارد، اما در عمل روند دریافت مالیات ادامه یافت.

از دیگر ابهامات مطرح‌شده این است که در صورت فروش چندباره یک بلیت، آیا مالیات بر ارزش افزوده نیز چند مرتبه دریافت می‌شود یا خیر؛ مسئله‌ای که شفاف‌سازی دقیقی درباره آن صورت نگرفته است.

در شرایطی که دولت بارها بر کاهش قیمت بلیت هواپیما تأکید کرده و حتی در مواردی با ایرلاین‌ها وارد چالش حقوقی شده، ادامه دریافت این وجه از مسافران با سیاست‌های اعلامی کاهش هزینه سفر هم‌خوانی ندارد.

جمع‌بندی

چهار سال از اجرای این تصمیم می‌گذرد، اما همچنان اختلاف نظر میان نهادهای مسئول و فعالان صنعت هوایی پابرجاست. آنچه مسلم است، دریافت مالیات بر ارزش افزوده از پروازهای خارجی به افزایش قیمت بلیت و تحمیل هزینه مضاعف به مسافران انجامیده و نیازمند شفاف‌سازی و تعیین‌تکلیف قانونی فوری است.