شیوه اعمال مالیات ارز دیجیتال در ایران میشود
برای بررسی مالیات ارز دیجیتال در ایران، ابتدا باید نوع نگاه به این داراییها را در کشور شناخت. مشابه بسیاری از کشورهای دیگر، در ایران رمزارزها به عنوان داراییهایی مشابه ملک و طلا در نظر گرفته میشوند و قانونگذاران آنها را واحد پولی ندانسته و نمیپذیرند. از این رو، تمامی فعالیتهای مرتبط با ارز دیجیتال در ایران به عنوان دارایی محسوب شده و مشمول مالیاتهای مرتبط با دارایی میگردند.
مالیات ارز دیجیتال در ایران از دو جنبه کاربران و سیستمهای معاملاتی بررسی میشود که هرکدام مشمول انواع مختلفی از مالیاتها هستند. در حال حاضر، مالیات پلتفرمها به طور نسبی اجرایی شده و در بخشهای مختلف مالیاتی دریافت میشود، اما مالیات مربوط به کاربران هنوز با وجود تلاشهای متعدد به وضعیت مطلوبی نرسیده است.
مالیات ارز دیجیتال برای معاملهگران در ایران
تا کنون هیچ قانون مشخصی برای دریافت مالیات از معاملهگران و سرمایهگذاران ارز دیجیتال در ایران وضع نشده است، اما بسیاری از حقوقدانان بر این باورند که فعالان این بازار مشابه سایر افراد حقیقی و حقوقی شاغل، مشمول مالیات بر درآمد و مالیات بر درآمدهای اتفاقی هستند.
این بدان معناست که معاملهگران و سرمایهگذاران ارز دیجیتال باید در پایان هر سال، درآمد حاصل از معاملات خود را ثبت کرده و هزینههای مرتبط با آن را از درآمد کسر کنند. این کار به آنها کمک میکند تا سود حاصل از سرمایهگذاری و ترید خود را در طول سال مشخص کنند. پس از تعیین سود، طبق قوانین موجود، مالیات بر ارز دیجیتال برای فعالان این حوزه در ایران محاسبه میشود.
بر اساس این قانون، درصد مالیات بسته به میزان درآمد، میتواند از ۰ تا ۲۵ درصد سود حاصل از معاملات ارز دیجیتال متغیر باشد. یکی از چالشهای مهم در خصوص این نوع مالیات این است که معاملهگران ارز دیجیتال در طول سال ممکن است صدها معامله در پلتفرمهای مختلف داخلی و خارجی انجام دهند. نتیجه نهایی این معاملات، علاوه بر نوسانات قیمت ارزها، تحت تأثیر نرخ تبدیل دلار به تومان نیز قرار میگیرد.
با توجه به این توضیحات، میتوان گفت که بررسی میزان سود حاصل از فعالیتهای ترید و سرمایهگذاری در این شرایط، کار پیچیدهای است، مگر اینکه خروجی نهایی کاربران در هنگام تبدیل ارزهای دیجیتال به تومان مورد بررسی قرار گیرد. این فرآیند به نوعی به عنوان مالیات بر عایدی سرمایه تلقی میشود، موضوعی که از سال ۱۴۰۲ در مجلس مطرح شده است، اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.
مصوبه مجلس در خصوص مالیات بر ارز دیجیتال به دلیل عدم وجود تعریف دقیق و جامع از رمزارزها در قانون، مورد تایید قرار نگرفت و مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را رد کرد. تلاشهای مجلس برای حذف ارزهای دیجیتال از قانون مالیات بر عایدی سرمایه نیز به دلیل آنکه مجمع تشخیص آن را تبعیضآمیز دانست، رد شد. در حال حاضر، همه منتظر اصلاحات و بهروزرسانیهای لازم در این قانون هستند.
مالیات بر عایدی سرمایه به دلایل مختلف مورد انتقاد فعالان بازارهای مختلف قرار گرفته است. اعتراض اصلی این است که بسیاری از کارشناسان و سرمایهگذاران تورم را عامل اصلی افزایش ارزش این نوع داراییها میدانند و بر این باورند که چون دولت با چاپ پول عامل اصلی تورم است، نمیتواند از افزایش قیمت این داراییها مجدداً مالیات دریافت کند. در خصوص ارزهای دیجیتال، این مسئله پیچیدهتر میشود، زیرا ردگیری و ارزیابی داراییها در این بازار به مراتب دشوارتر از داراییهای فیزیکی مانند طلا و مسکن است.
مالیات بر ارز دیجیتال در ایران برای پلتفرمها و فعالان این حوزه
پلتفرمهای معاملاتی رمزارز، مانند صرافیهای دیجیتال رابکس در ایران، مشابه سایر شرکتهای فعال در این کشور محسوب میشوند و موظفند بر اساس عملکرد خود مالیات پرداخت کنند. عملکرد به معنای درآمد منهای هزینهها است، که سود شرکت بر اساس آن تعیین میشود. پس از مشخص شدن سود، طبق قوانین مالیاتی شرکتها، درصدی از آن به عنوان مالیات محاسبه میشود. علاوه بر این، شرکتها در ایران مشمول حداقل سه نوع مالیات دیگر نیز هستند.
- مالیات حقوق و دستمزد: این مالیات بر اساس حقوق پرداختی به کارمندان محاسبه میشود و شرکت موظف است مبلغ مالیات را از حقوق کارمندان کسر کرده و به حساب سازمان مالیاتی واریز کند.
- مالیات تکلیفی: این نوع مالیات بر اساس اجاره و سایر قراردادهای شرکت پرداخت میشود.
- مالیات ارزش افزوده: مالیات ارزش افزوده بر اساس تفاوت بین ارزش محصول اولیه و ارزش محصول نهایی محاسبه میشود.
سوالی که در رابطه با مالیات عملکرد مطرح است، این است که معمولاً مالیات عملکرد پس از تعیین سود شرکت با کسر هزینهها از درآمدها محاسبه شده و ۲۵ درصد از سود شرکت به عنوان مالیات دریافت میشود. اما در خصوص صرافیهای ارز دیجیتال، اداره مالیات در بسیاری از موارد هزینههای مربوط به این صرافیها را قبول نکرده و طبق قوانین موجود، درآمد آنها را به صورت علیالراس محاسبه کرده و مالیات آن را اخذ میکند.
در این شرایط، محاسبه مالیات به این صورت است که سازمان مالیاتی درصدی از درآمد ورودی را بدون توجه به هزینهها به عنوان سود در نظر میگیرد و مالیات را بر اساس این مبلغ محاسبه میکند. این به این معناست که ممکن است شرکتی در حوزه ارزهای دیجیتال علیرغم زیانده بودن، مجبور به پرداخت مالیات عملکردی شود.
چالشهای اصلی مالیات بر ارز دیجیتال در ایران
فعالان ارز دیجیتال همانند سایر مشاغل موظف به پرداخت مالیات مرتبط با فعالیتهای خود هستند، اما تعیین روشهای صحیح برای دریافت مالیات امری ضروری است. در حال حاضر، مالیات بر عایدی سرمایه به دلیل عدم توجه به تورم، عادلانه به نظر نمیرسد و ضروری است که این مسأله در محاسبات مالیاتی لحاظ شود. به نظر میرسد تعیین مالیات بر ارزش افزوده در هر معامله، گزینهای منطقیتر و قابل دسترستر برای فعالان ارز دیجیتال باشد.
همانطور که هر معامله در بورس مشمول نیم درصد مالیات است، این فرایند میتواند برای مالیات ارز دیجیتال در ایران نیز اعمال شود. البته در حال حاضر، صرافیها ۱۰ درصد از کارمزدهای دریافتی از کاربران را به عنوان مالیات ارزش افزوده به سازمان مالیاتی پرداخت میکنند. این مالیات به نوعی همان مالیاتی است که کاربران پرداخت میکنند و در صورت عدم وجود آن، کارمزد صرافیها میتوانست کمتر از میزان فعلی باشد.
در هر صورت، مالیات بر ارز دیجیتال در ایران باید به گونهای تنظیم شود که هم برای کاربران و هم برای شرکتها عادلانه و قابل اجرا باشد. در صورتی که مالیات بیش از حد باشد، کاربران ممکن است به سمت پلتفرمهای خارجی حرکت کنند که این امر میتواند مشکلات اقتصادی و فرار سرمایهها را به دنبال داشته باشد. هرچه ناامنی اقتصادی بیشتر باشد، فرار سرمایهها نیز افزایش مییابد. در خصوص مالیات بر عایدی سرمایه، هنوز مکانیزم و قوانین عادلانهای وجود ندارد و در صورت وجود، باید تورم از معاملات خارج شده و سپس مالیات تنها بر سود خالص اعمال شود.
لینک کوتاه : https://maliraz.com/?p=11784